Wat is een ondernemer?
Een ondernemer is iemand die voor eigen rekening en risico producten of diensten levert aan anderen, met het doel daar winst mee te maken. Dat klinkt eenduidig, maar in Nederland beoordelen KVK en de Belastingdienst het ieder met eigen regels.
Hieronder lees je wat een ondernemer is, wanneer je er volgens welke instantie een bent en wat dat voor je administratie betekent.
Wat is het verschil tussen een ondernemer en een onderneming?
Het verschil tussen een ondernemer en een onderneming is het verschil tussen de persoon en de structuur. De ondernemer neemt de beslissingen en draagt het risico; de onderneming is de organisatie waarin dat gebeurt.
Een onderneming is een duurzame organisatie van arbeid en kapitaal die deelneemt aan het economisch verkeer met een winstoogmerk. Die organisatie krijgt een rechtsvorm, bijvoorbeeld een eenmanszaak, een vof of een bv, en wordt ingeschreven in het Handelsregister van KVK.
Eén ondernemer kan meerdere ondernemingen hebben. De Belastingdienst beoordeelt per activiteit of er sprake is van een onderneming, en alleen bij voldoende samenhang tellen meerdere activiteiten als één bron van inkomen.
Wat doet een ondernemer?
Een ondernemer levert zelfstandig producten of diensten, werft daar zelf klanten bij en draagt zelf de gevolgen als het misloopt. Dat laatste is het punt waarop ondernemerschap zich onderscheidt van loondienst.
In de praktijk komen deze taken bij vrijwel elke ondernemer terug:
Prijzen bepalen: je stelt zelf je tarief vast en onderhandelt met je klanten.
Klanten werven: je zorgt zelf voor opdrachten en maakt je bedrijf zichtbaar.
Investeren: je steekt geld en tijd in materiaal, gereedschap, verzekeringen en promotie.
Risico dragen: je verdient minder als een klant wegvalt of niet betaalt, en je bent aansprakelijk voor schulden van je onderneming.
Administratie bijhouden: je bewaart je facturen en bonnen en doet zelf je aangiftes.
Die combinatie van vrijheid en verantwoordelijkheid is precies waar KVK en de Belastingdienst naar kijken als ze beoordelen of jij ondernemer bent.
Wanneer ben je ondernemer?
Wanneer je ondernemer bent, hangt af van wie de vraag beantwoordt. Drie beoordelingen staan los van elkaar: KVK bepaalt of je in het Handelsregister hoort, de Belastingdienst bepaalt of je ondernemer bent voor de btw, en de Belastingdienst bepaalt daarnaast apart of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting.
Je kunt dus op de ene lijst wel staan en op de andere niet. Dat is geen fout in het systeem, maar het gevolg van drie verschillende doelen: registratie, omzetbelasting en winstbelasting.
1. Wanneer ben je ondernemer volgens KVK?
Volgens KVK ben je ondernemer als je aan drie ondernemerscriteria voldoet:
Zelfstandig leveren: je levert zelf producten of diensten, of je bereidt dat aantoonbaar voor.
Geld verdienen: je vraagt er meer voor dan het je gekost heeft om te maken.
Deelnemen aan het economisch verkeer: je doet zaken met anderen dan alleen vrienden en familie.
Voldoe je hieraan, dan schrijf je je in bij KVK. Twijfel je, dan kijkt KVK aanvullend naar je investeringen in geld en tijd, de regelmaat van je werk, het aantal klanten of opdrachtgevers en de vrijheid om zelf te bepalen wanneer, waar en hoe je werkt.
Na je inschrijving geeft KVK je gegevens door aan de Belastingdienst. Je hoeft je dus niet apart aan te melden.
2. Wanneer ben je ondernemer voor de btw?
Je bent ondernemer voor de btw wanneer je zelfstandig en met enige regelmaat inkomsten uit werkzaamheden hebt. De hoogte van je winst speelt hierbij geen rol, en ook een hobbymatige start kan al btw-ondernemerschap opleveren zodra je structureel levert tegen betaling.
Ben je ondernemer voor de btw, dan krijg je een btw-identificatienummer, breng je btw in rekening en doe je btw-aangifte. Blijft je omzet onder de €20.000 per jaar, dan kun je meedoen aan de kleineondernemersregeling en vervallen die verplichtingen.
Het btw-ondernemerschap zegt niets over je positie bij de inkomstenbelasting. Dat is een aparte beoordeling met andere criteria.
3. Wanneer ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting?
Je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting wanneer de Belastingdienst je inkomsten aanmerkt als winst uit onderneming. Die beoordeling gaat verder dan je inschrijving en kijkt naar hoe je feitelijk werkt.
De Belastingdienst let onder meer op deze punten:
Winst en winstverwachting: maak je winst, en is het aannemelijk dat je die blijft maken? Bij structureel verlies of een zeer kleine winst is er meestal geen onderneming.
Zelfstandigheid: bepaal je zelf hoe je je werk inricht en uitvoert, of doen anderen dat voor je?
Kapitaal: heb je genoeg geld om je onderneming te starten en een tijd draaiende te houden?
Ondernemersrisico: loop je het risico dat klanten niet betalen of dat je investering verloren gaat?
Aansprakelijkheid: ben je aansprakelijk voor de schulden van je onderneming?
Omvang en opdrachtgevers: werk je voor meerdere opdrachtgevers en hoe groot is je jaaromzet?
Twijfel je over je eigen situatie, dan vul je de OndernemersCheck van de Belastingdienst in. Die geeft geen bindend oordeel, maar laat wel zien op welke punten je sterk of zwak staat.
Wat als de Belastingdienst je geen ondernemer vindt?
Vindt de Belastingdienst je geen ondernemer voor de inkomstenbelasting, dan vallen je inkomsten onder resultaat uit overige werkzaamheden. Je bent dan resultaatgenieter en geen ondernemer, maar je doet nog steeds aangifte.
Je winst wordt op dezelfde manier berekend als bij een ondernemer, dus je mag je zakelijke kosten aftrekken. Wat je mist zijn de ondernemersregelingen: de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek, de investeringsaftrek en de mkb-winstvrijstelling blijven buiten bereik.
Deze situatie komt vaak voor bij mensen die er een paar opdrachten per jaar naast doen. Ook dan kun je nog steeds ondernemer voor de btw zijn.
Welke soorten ondernemers zijn er?
De soorten ondernemers die je in de praktijk tegenkomt, verschillen vooral in schaal en in fase. De juridische criteria blijven hetzelfde; wat verandert is de omvang van het bedrijf en het moment waarop je staat.
Wat is een zelfstandig ondernemer?
Een zelfstandig ondernemer werkt voor eigen rekening en risico en heeft geen personeel in dienst. Je bepaalt zelf je tarief, kiest je klanten en regelt je eigen verzekeringen en pensioen.
Zzp'er is geen juridische term en geen rechtsvorm. De meeste zelfstandig ondernemers hebben een eenmanszaak, maar ook een vof of een bv kan passen. De term beschrijft dus hoe je werkt, niet hoe je bent ingeschreven.
Wat is een mkb-ondernemer?
Een mkb-ondernemer leidt een klein of middelgroot bedrijf, in Nederland meestal afgebakend op minder dan 250 medewerkers. Anders dan de zelfstandig ondernemer heeft deze ondernemer personeel, en daarmee loonadministratie, contracten en verzuim.
De ondernemerscriteria van KVK en de Belastingdienst veranderen hierdoor niet. Wat wel verandert is de administratie: meer gebruikers op de rekening, meer betaalmomenten en meer behoefte aan grip op uitgaven per team of project.
Wat is een startende ondernemer?
Een startende ondernemer is iemand die net is ingeschreven en zijn bedrijf aan het opbouwen is. Fiscaal is dat geen losse categorie, maar er gelden wel extra regelingen in de eerste jaren.
De bekendste is de startersaftrek, die je in de eerste vijf jaar van je onderneming maximaal drie keer kunt toepassen bovenop de zelfstandigenaftrek. Voorwaarde is dat je aan het urencriterium voldoet.
Welke misverstanden bestaan er over ondernemerschap?
De hardnekkigste misverstanden over ondernemerschap gaan over uren, verlies en inschrijving. Ze kosten starters geld, omdat ze leiden tot aftrekposten die niet worden geclaimd of juist tot aangiftes die niet kloppen.
Let op deze drie:
Het urencriterium bepaalt of je ondernemer bent: onjuist. De 1.225 uur bepaalt of je recht hebt op aftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek, niet of de Belastingdienst je als ondernemer ziet.
Verlies betekent dat je geen ondernemer bent: onjuist. Veel starters draaien de eerste jaren verlies; de Belastingdienst weegt ook je investeringen, je continuïteit en de verwachting dat je winst gaat maken.
Een inschrijving bij KVK maakt je ondernemer voor de inkomstenbelasting: onjuist. KVK en de Belastingdienst hanteren verschillende criteria, en de Belastingdienst beoordeelt jouw situatie zelfstandig.
Een verwant risico speelt vooral bij werken voor één opdrachtgever. Hoe meer je werk lijkt op loondienst, hoe groter de kans dat de Belastingdienst het als schijnzelfstandigheid aanmerkt, met gevolgen voor jou en je opdrachtgever.
Hoe kan GoDutch je als ondernemer helpen?
GoDutch kan je als ondernemer helpen door je zakelijke geldzaken op één plek te zetten, zodat je administratie meebeweegt met je werk in plaats van erachteraan te lopen. Wij zijn geen bank, maar een alles-in-één zakelijke rekening voor Nederlandse ondernemers.
Het eerste dat je als ondernemer wilt regelen is de scheiding tussen privé en zakelijk. Met een eigen zakelijke rekening zie je in één oogopslag wat je omzet is en wat je kosten zijn, en dat scheelt werk bij elke btw-aangifte.
Je vraagt je rekening in 3 minuten aan en hebt je IBAN en kaart binnen 1 dag. Het instappakket is gratis en heeft geen vaste maandkosten, je koppelt je boekhouding aan onder meer Exact, Snelstart, Twinfield, Yuki en Jortt, en je bonnen scan je in seconden met de app.
Ook als je geen eenmanszaak hebt kun je terecht: een bv, een eenmanszaak, een vof en een stichting met anbi kunnen op elk pakket een rekening openen, en voor een nv, een vve, een vereniging, een coöperatie en overige stichtingen geldt dat vanaf het Starter-pakket.
Ben je net begonnen en wil je je geldzaken meteen goed opzetten? Bekijk dan de zakelijke rekening van GoDutch en open hem in een paar minuten.
FAQ
Veelgestelde vragen over ondernemer zijn
Is een zzp'er een ondernemer?
Een zzp'er is een ondernemer zodra hij voldoet aan de criteria van de instantie die het beoordeelt. Voor KVK betekent dat zelfstandig leveren tegen betaling aan derden. Voor de inkomstenbelasting kijkt de Belastingdienst daarnaast naar winstverwachting, zelfstandigheid en ondernemersrisico, en die uitkomst kan anders zijn.
Wat is het verschil tussen een ondernemer en een freelancer?
Het verschil tussen een ondernemer en een freelancer zit in het woordgebruik, niet in de wet. Freelancer is een informele aanduiding voor iemand die op opdrachtbasis werkt, meestal zonder personeel. Juridisch en fiscaal wordt zo iemand beoordeeld met exact dezelfde ondernemerscriteria als elke andere ondernemer.
Wat betekent entrepreneur in het Nederlands?
Entrepreneur betekent in het Nederlands simpelweg ondernemer. Het woord komt uit het Frans en wordt in het Nederlands vooral gebruikt in een internationale of innovatieve context, bijvoorbeeld bij startups. Inhoudelijk verwijst het naar dezelfde persoon: iemand die voor eigen rekening en risico een bedrijf opbouwt.
Kun je ondernemer zijn naast een baan in loondienst?
Je kunt ondernemer zijn naast een baan in loondienst. Je schrijft je in bij KVK, geeft je loon op als inkomsten uit dienstbetrekking en je winst apart in je aangifte. Of je recht hebt op ondernemersaftrek hangt af van het urencriterium, dat naast een baan lastiger haalbaar is.
Moet je je als ondernemer inschrijven bij KVK?
Als ondernemer moet je je inschrijven in het Handelsregister van KVK zodra je aan de drie ondernemerscriteria voldoet. Schrijf je je niet in terwijl je wel onderneemt, dan kan de Belastingdienst alsnog vaststellen dat je ondernemer bent, met naheffingen voor de btw als gevolg.
Ben je ondernemer als je een bv hebt?
Met een bv ben je voor de inkomstenbelasting geen ondernemer. De bv betaalt vennootschapsbelasting over de winst en jij bent als directeur-grootaandeelhouder in dienst van je eigen bv. Je krijgt loon en hebt daarom geen recht op de zelfstandigenaftrek of de mkb-winstvrijstelling.
