Je stuurt een factuur de deur uit of er komt er een binnen, en dan is de vraag: valt dit nou onder debiteuren of onder crediteuren? Veel ondernemers halen de twee door elkaar, terwijl je ze bij bijna elke boeking tegenkomt.
In dit artikel lees je wat debiteuren en crediteuren precies zijn, waar ze op de balans staan, welke betaaltermijnen gelden en hoe je ze bijhoudt zonder dat je cashflow eronder lijdt.
Wat is het verschil tussen debiteuren en crediteuren?
Debiteuren zijn klanten die jou nog moeten betalen. Crediteuren zijn leveranciers die jij nog moet betalen. Dat is het hele verschil, en het is een van de eerste dingen die je tegenkomt zodra je zelf je boekhouding en administratie gaat bijhouden.
Wat het verwarrend maakt, is dat het niet vastzit aan een persoon of een bedrijf. Het hangt af van de kant van de transactie waar je staat. Jouw klant is jouw debiteur, maar jij bent op datzelfde moment de crediteur van die klant.
En andersom: je leverancier is jouw crediteur, terwijl jij voor hem een debiteur bent. Elke onderneming heeft dus tegelijk debiteuren en crediteuren, alleen niet in dezelfde relatie.
Het ezelsbruggetje om ze uit elkaar te houden
Onthoud het aan de tweede letter. Bij debiteuren is die een b, van blij: er komt geld binnen. Bij crediteuren is die een d, van droevig: er gaat geld uit. Werkt dat niet voor je, gebruik dan de balans als geheugensteun. Debiteuren staan aan de debetzijde, crediteuren aan de creditzijde.
Wat zijn debiteuren?
Debiteuren zijn je afnemers met een openstaande factuur. Je hebt geleverd, de factuur is verstuurd, maar het geld staat nog niet op je rekening. Vanaf het moment dat je die factuur verstuurt, is de klant een debiteur, en zodra hij betaalt houdt dat op. Een klant die vooraf betaalt of direct afrekent, wordt dus nooit een debiteur.
Alle openstaande verkoopfacturen bij elkaar vormen je debiteurensaldo. Dat is geld dat je juridisch al toekomt maar waar je nog niet over kunt beschikken, en precies daar zit het risico: je hebt de kosten al gemaakt en de btw al aangegeven, terwijl de inkomsten nog moeten komen.
In een jaarrekening kom je ook de term handelsdebiteuren tegen. Dat zijn de vorderingen die zijn ontstaan uit je gewone bedrijfsactiviteiten, dus uit geleverde producten of diensten. Vorderingen die daar los van staan, zoals een lening aan een zakenpartner, vallen daar niet onder.
Wat zijn crediteuren?
Crediteuren zijn je leveranciers en dienstverleners met een factuur die jij nog moet voldoen. Je hebt de goederen of de dienst al ontvangen, maar je betaalt pas op een later moment. Zolang die factuur openstaat, is die leverancier jouw crediteur.
Zakelijk werken op rekening is de norm, en dat is eigenlijk een vorm van krediet. Zolang je een inkoopfactuur niet hebt betaald, gebruik je tijdelijk het geld van een andere ondernemer.
Dat geeft je financiële ruimte, maar het vraagt discipline: het blijven schulden met een vervaldatum, en te laat betalen levert je rente, incassokosten en een beschadigde relatie op.
Het totaal van je openstaande inkoopfacturen heet het crediteurensaldo. Staat dat structureel veel hoger dan je debiteurensaldo, dan is dat een signaal om naar je liquiditeit te kijken. Je verplichtingen lopen dan harder op dan wat er binnenkomt.
Waar staan debiteuren en crediteuren op de balans?
Debiteuren staan links op de balans, aan de debetzijde, onder de vlottende activa. Het is een bezit: geld dat je binnen afzienbare tijd verwacht te ontvangen. Crediteuren staan rechts, aan de creditzijde, onder de kortlopende schulden. Daar staat wat je binnen een jaar moet betalen.
In de boeking zie je hetzelfde terug. Verstuur je een verkoopfactuur, dan boek je debiteuren op de debetzijde en je omzet plus de af te dragen btw op de creditzijde.
Komt de betaling binnen, dan verdwijnt de post debiteuren weer en staat het bedrag op je rekening. Bij een inkoopfactuur gaat het net andersom: de kosten en de voorbelasting komen debet te staan, de post crediteuren credit.
Debiteren en crediteren zijn iets anders
Debiteren en crediteren lijken op debiteuren en crediteuren, maar ze betekenen iets heel anders. Het zijn werkwoorden uit het dubbel boekhouden: debiteren is een bedrag aan de debetzijde van een grootboekrekening boeken, crediteren aan de creditzijde. Elke boeking heeft altijd allebei, en de twee kanten zijn samen even groot.
Je kunt dus prima een crediteur crediteren en toch niets met een debiteur te maken hebben. De begrippen slaan op de partij, de werkwoorden op de plek waar je het bedrag neerzet.
Wat is een debiteuren- en crediteurenadministratie?
Naast je grootboek houd je twee subadministraties bij. In je debiteurenadministratie staat per klant welke facturen openstaan, wat de vervaldatum is en wat er al betaald is. In je crediteurenadministratie staat hetzelfde voor je inkoopfacturen.
Samen tellen ze precies op tot de twee balansposten, en ze vertellen je wat de balans niet doet: van wie je wat krijgt en wanneer. Het instrument dat je daaruit haalt heet een ouderdomsanalyse.
Je verdeelt je openstaande facturen naar hoe lang ze al open staan: tot 30 dagen, 30 tot 60, 60 tot 90 en meer dan 90 dagen. Zo zie je in één oogopslag welke klanten net iets te laat zijn en welke een echt probleem worden. In de meeste boekhoudpakketten staat die analyse standaard klaar.
Wat betekenen debiteuren en crediteuren voor je cashflow?
Je winst zegt weinig over het geld op je rekening. Je kunt op papier een uitstekend jaar draaien terwijl je in de knel zit, simpelweg omdat je debiteuren traag betalen en je crediteuren dat niet doen. Twee kengetallen maken dat zichtbaar.
Het eerste is de DSO, days sales outstanding, oftewel het gemiddelde aantal dagen dat je op je geld wacht. Je rekent dat uit door je debiteurensaldo te delen door je omzet en dat te vermenigvuldigen met het aantal dagen in de periode. Draai je € 250.000 omzet per jaar en staat er gemiddeld € 30.000 open, dan kom je uit op 44 dagen. Het spiegelbeeld is de DPO, days payable outstanding: hetzelfde sommetje, maar dan met je crediteurensaldo en je inkoopwaarde. Staat er gemiddeld € 8.000 open op € 100.000 inkoop, dan betaal je zelf na 29 dagen.
Het verschil tussen die twee is je werkkapitaalgat. In dit voorbeeld financier je vijftien dagen aan omzet uit eigen zak, elke maand opnieuw. Hoe groter je bedrijf groeit, hoe groter dat gat wordt. Daarom is het verkorten van je DSO vaak effectiever voor je liquiditeit dan het binnenhalen van extra omzet.
Update: die druk neemt toe. Uit de Payment Study North Europe 2026 van Altares Dun & Bradstreet blijkt dat een kwart van de facturen in Nederland niet binnen de afgesproken termijn wordt betaald, tegen 23,9 procent een jaar eerder.
Het is de eerste verslechtering sinds 2021. De Order to Cash Monitor 2026 van Hogeschool Windesheim laat zien dat de gemiddelde doorlooptijd van order tot betaling inmiddels op 59 dagen ligt, en dat omzet daardoor pas na ruim elf weken beschikbaar geld wordt.
Welke betaaltermijnen en regels gelden er?
Je debiteuren en crediteuren staan niet los van de wet. Er gelden maximale betaaltermijnen, je mag rente en kosten rekenen als iemand te laat is, en een vordering blijft niet eeuwig opeisbaar. Zet de afgesproken termijn daarom altijd op je factuur, samen met alle andere verplichte gegevens op een factuur.
De wettelijke betaaltermijn
Spreek je niets af, dan geldt automatisch een termijn van 30 dagen. Wat je daarvan mag afwijken, hangt af van met wie je zakendoet:
Tussen mkb-bedrijven onderling: maximaal 60 dagen, mits je dat schriftelijk vastlegt en de termijn niet onredelijk is voor de partij die het geld krijgt.
Van een grootbedrijf naar mkb of zzp: maximaal 30 dagen, zonder uitzonderingen. Deze regel geldt sinds 1 juli 2022 en is er om te voorkomen dat grote partijen hun positie misbruiken.
Van de overheid naar bedrijven: 30 dagen, al sinds 2013.
Naar consumenten: geen wettelijk maximum, alleen de eis dat de termijn redelijk is. In de praktijk is 14 of 30 dagen gebruikelijk.
Let goed op wanneer die termijn begint te lopen: niet op de factuurdatum, maar op de dag ná ontvangst van de factuur. Bij een discussie over te laat betalen kan dat verschil doorslaggevend zijn.
Wettelijke handelsrente en incassokosten
Betaalt een zakelijke klant te laat, dan mag je vanaf de dag na de vervaldatum wettelijke handelsrente rekenen. Daar heb je geen aanmaning of ingebrekestelling voor nodig, die verplichting geldt alleen richting consumenten. Het percentage wordt halfjaarlijks vastgesteld en ligt momenteel op 10,4 procent.
Daarnaast heb je bij een zakelijke klant recht op minimaal € 40 aan incassokosten, ook zonder dat je iets hebt gedaan om te innen. Wil je meer rekenen, dan moet je de wettelijke staffel opnemen in je algemene voorwaarden, want die staffel is alleen dwingend bij consumenten.
Bij consumenten geldt bovendien dat je eerst een kosteloze aanmaning met een termijn van veertien dagen moet sturen voordat je überhaupt incassokosten mag berekenen.
Wanneer verjaart een factuur?
Een factuur aan een zakelijke klant verjaart vijf jaar nadat de betaaltermijn is verstreken. Verkoop je een product aan een consument, dan is dat al na twee jaar. Daarna kun je betaling niet meer afdwingen.
Je kunt die termijn opnieuw laten beginnen door te stuiten. Dat doe je met een schriftelijke, bij voorkeur aangetekende herinnering waarin je aangeeft dat je de vordering nog steeds opeist. Doet je klant een deelbetaling of vraagt hij om een betalingsregeling, dan erkent hij daarmee de schuld en gaat de termijn ook opnieuw lopen.
Hoe pak je debiteurenbeheer aan?
Debiteurenbeheer is niets meer dan er consequent bovenop zitten. Klanten betalen zelden sneller dan je van ze vraagt, dus het loont om een vast ritme aan te houden in plaats van per geval te improviseren. Een werkbaar stappenplan ziet er zo uit:
Check je openstaande posten wekelijks: zet een vast moment in je agenda en loop je ouderdomsanalyse langs, zodat je niet pas na drie maanden ontdekt dat iemand nooit heeft betaald.
Stuur direct een herinnering: is de vervaldatum verstreken, wacht dan niet. Vaak is de factuur simpelweg blijven liggen of bij de verkeerde persoon terechtgekomen.
Bel na de tweede herinnering: een telefoontje levert meer op dan een derde mail en je hoort meteen of er een inhoudelijk probleem met de factuur is.
Boek een voorziening als betaling twijfelachtig wordt: vanaf ongeveer 90 dagen open is een debiteur dubieus. Je neemt de vordering dan exclusief btw op als voorziening, zodat je balans niet te rooskleurig staat.
Vraag de btw terug bij oninbaarheid: je verwerkt dat gewoon in je zakelijke btw-aangifte, een apart verzoek is meestal niet nodig.
Dat laatste punt heeft een harde deadline. Een vordering geldt uiterlijk één jaar na de afgesproken uiterste betaaldatum als oninbaar, en dan moet je de btw terugvragen in het tijdvak waarin die termijn verstrijkt.
Staat eerder al vast dat je klant niet gaat betalen, bijvoorbeeld bij een faillissement, dan doe je het meteen. Wacht je te lang, dan kan de Belastingdienst de teruggaaf weigeren. Betaalt je klant later alsnog, dan draag je de btw over dat bedrag opnieuw af.
Hoe houd je je crediteuren op orde?
Aan de crediteurenkant draait het om twee dingen: controleren wat er binnenkomt en op tijd betalen wat klopt. Loop elke inkoopfactuur na op de gegevens, het bedrag en de vraag of je de goederen of dienst daadwerkelijk hebt ontvangen.
Nepfacturen voor abonnementen die je nooit hebt afgesloten en spookfacturen die zijn nagemaakt van een bestaande leverancier komen vaak voor, en het verschil zit soms alleen in een afwijkend rekeningnummer.
Plan daarna vaste betaalmomenten in plaats van facturen los af te handelen. Zo houd je overzicht op wat er wanneer van je rekening gaat en voorkom je dat een factuur tussen wal en schip valt.
Verwerk je je inkoopfacturen via een automatische factuurbetaling, dan staan het bedrag, de vervaldatum en de betaling meteen bij elkaar en hoef je niets meer over te tikken.
Er zit ook een fiscale kant aan. Heb je de btw van een inkoopfactuur al afgetrokken maar heb je die factuur een jaar na de uiterste betaaldatum nog steeds niet betaald, dan moet je die btw terugbetalen aan de Belastingdienst.
Betaal je alsnog, dan mag je hem opnieuw in aftrek brengen. Het is dezelfde regel als bij oninbare debiteuren, alleen dan in jouw nadeel.
Debiteuren en crediteuren bijhouden zonder losse tools
Het meeste gedoe rond debiteuren en crediteuren komt niet voort uit de boekhoudregels, maar uit versnippering: facturen in de ene tool, betalingen in de andere, bonnetjes in een map. Hoe meer schakels, hoe later je merkt dat er iets openstaat.
GoDutch is geen bank, maar een alles-in-één zakelijke rekening waarin je betalingen, kaarten, uitgaven en je boekhoudkoppeling bij elkaar hebt.
Je ziet realtime wat er binnenkomt en wat eruit gaat, je koppelt je administratie aan je boekhoudsoftware zodat transacties automatisch op de juiste plek terechtkomen, en inkomende facturen verwerk en betaal je vanuit één overzicht.
Daarmee is je debiteuren- en crediteurenpositie geen maandelijkse zoektocht meer, maar iets wat je gewoon ziet staan.
Open vandaag nog je zakelijke rekening bij GoDutch
Een zakelijke rekening openen bij GoDutch kost je een paar minuten. Je vraagt hem online aan, je hebt je IBAN en kaart binnen 1 dag, en je koppelt hem direct aan je boekhouding. Loop je ergens tegenaan, dan staat er 24/7 iemand voor je klaar.
FAQ
Veelgestelde vragen over debiteuren en crediteuren
Is een klant een debiteur of een crediteur?
Een klant is een debiteur, zolang hij een factuur van jou open heeft staan. Voor die klant ben jij op dat moment juist de crediteur, want jij bent de partij die nog geld moet ontvangen. Betaalt hij vooraf of direct, dan wordt hij nooit een debiteur.
Wat betekent een debiteurnummer op een factuur?
Een debiteurnummer is het klantnummer dat een bedrijf gebruikt om jouw facturen en betalingen aan elkaar te koppelen. Het zegt niets over een achterstand of een schuld. Vermeld je dat nummer bij je betaling, dan kan de afzender die sneller verwerken.
Wat zijn handelsdebiteuren?
Handelsdebiteuren zijn de vorderingen die voortkomen uit je normale bedrijfsactiviteiten, dus uit producten of diensten die je hebt geleverd. Andere vorderingen, zoals een lening of een nog te ontvangen subsidie, vallen daarbuiten en staan apart op de balans.
Hoe lang moet je facturen bewaren?
Facturen bewaar je zeven jaar, als onderdeel van je administratie. Voor facturen die met onroerende goederen te maken hebben, zoals grond of een bedrijfspand, geldt tien jaar. Digitaal bewaren mag, zolang het een volledige en juiste weergave van het origineel is.
Wat gebeurt er met je vordering als een klant failliet gaat?
Gaat een klant failliet, dan meld je je vordering aan bij de curator en boek je die in je administratie als dubieus. Je hoeft dan niet het jaar af te wachten: zodra vaststaat dat er niet meer betaald wordt, vraag je de btw terug in je eerstvolgende aangifte.
